اداره امور رودخانههای ایران
تاریخنگاری آب ایران دچار اسطورهای غلط است که میگوید تا پیش از دهه 1340 (مصادف با اصلاحات ارضی، ملی شدن آبها، تاسیس وزارت آب و برق) مدیریت رودخانهها مردمی بود و بعد از آن دولت این امور را تا جزئیترین موارد آن در دست گرفت.
اما نه امروز آب با پیچیدگیهای مادی-اجتماعی سیالش همچون عدم قطعیت و پیشبینیناپذیری، اقتضائات محلی، جزئیات بهرهبرداری و عرفهای جامعه آببر اجازه میدهد که دولت بتواند همه امور بهرهبرداری آب را در سطح اداری تنظیم کند؛ و نه در گذشتهای که اراضی خالصه و مالیات ارضی (و بعضا مالیات حقابه) از درآمدهای اصلی دولت بود یا بسیاری از زیرساختها با اراده دولت ساخته میشد و از سویی دیگر بهرهبرداری عادلانه میان سراب تا پایاب رودخانه نیازمند نظامی برای سروسامان دادن به اختلافات و منازعات بود، دولت نسبت به اداره رودخانهها بیتفاوت بود.
برخی از پژوهشها سابقه مدیریت آب پیش از وزارت آب و برق (یا نیرو) را تا بنگاه مستقل آبیاری عقب بردهاند. نهادی که اسما از سال 1322 و در واقع از سال 1324 تا سال 1344 (چند سال آخر در تعامل با وزارت آب و برق) امور آب را اداره کرده است. اما ما با مرور برخی اسناد قصد داریم زمینه شکلگیری نهاد مدیریت آب را پیش از تاسیس بنگاه بررسی کنیم. بدین منظور مدیریت امور رودخانهها را با تمرکز بر دوره مشروطه تا دهه 1320 پی میگیریم. در مقیاسی بزرگتر، میتوان این دوره زمانی (اواخر قاجار تا اوایل پهلوی) را گذار اقتصاد ایران و همچنین دولت ایران به سرمایهداری دانست.
| عنوان | دانلودها | بازدید ها |
|---|---|---|
| اداره امور رودخانه های ایران | 11 | 12 |
